<title_newspaper="Przekrj"> 
<title_article="Dzieje myli Kopernikowskiej"> 
<author_1=Dr Tadeusz Przypkowski>
<author_2=>
<language=pl> 
<style=press> 
<year="1953">
<month="2">
<date=1953-02-08>
<period=w> 
<status=1_obieg>
<support=paper>
W r. 1658 pod naciskiem kontrreformacji nastpi haniebny akt banicji z Polski arian zwanych Brami Polskimi. Byli oni najbardziej postpow i najwiatlejsz grup naszego wczesnego spoeczestwa. Wybitny ich przedstawiciel Stanisaw Lubieniecki w 1667 r. w Amsterdamie na wygnaniu drukuje wielkie dzieo o kometach. Oto daje rytownikowi wskazwki, do ilustracji, wedug ktrych komety s przedstawione na tle ukadu Kopernika. W Polsce myl kopernikowska ginie w ciemnocie tych czasw.
W dziele Lubienieckiego znajdujemy zapowied pracy znakomitego fizyka Ottona Guerickiego. Wydana w 1672 r. w Amsterdamie traktuje ona o pkulach magdeburskich, ktrych nie mogy rozdzieli cztery pary koni, o pompie powietrznej i zapowiedziach maszyny elektrycznej. Prawie jednak poow tej pracy powica Guericke propagandzie teorii Kopernika. Tak myl kopernikowska przenikaa do wybitnych i wiatych umysw tej epoki i kierowaa je ku walce z obskurantyzmem.
W tym samym czasie w Anglii Izaak Newton przez kilkanacie lat opracowuje swoje prawo powszechnego cienia. Okrela ono si przycigania przez soce kadej z planet jako wprost proporcjonaln do jej masy a odwrotnie proporcjonaln do kwadratu odlegoci od soca. Wedug legendy pierwsz myl o tym miao nasun Newtonowi jabko spadajce z drzewa i przycigane przez mas ziemi. Prawa Newtona wyjaniaj mechanik kopernikowskiego ukadu heliocentrycznego.
Newton, podobnie jak Kopernik, ktrego myl go natchna, dugi czas waha si z ogoszeniem swego odkrycia. Dopiero przyjaciel Newtona Edmund Halley, synny badacz komet, ktremu prawo Newtona wyjanio ich ruchy, namawia go do wydania drukiem epokowego dziea w 1687 r. Materialistyczne wyjanienie zjawiska komet, ktre niepokoiy ludzko daje te Piotr Bayle z okazji komety w 1680 roku. Rozwija on dalej myl kopernikowsk w kierunku wyzwolenia nauki od przesdw.
</support> 
</status> 
</period> 
</date> 
</month> 
</year> 
</style> 
</language>
</author_2> 
</author_1> 
</title_article> 
</title_newspaper>
